Lakken, beitsen, oliën en verdunners
Om het oppervlak van meubels te verfraaien of te beschermen wordt dit vaak afgewerkt. Welke arbotechnische maatregelen nodig zijn, hangt af van het type product en de manier waarop het gebruikt wordt. Daarbij kan grofweg de volgende indeling aangehouden worden:
- Oplosmiddelhoudende lakken
- Oplosmiddelarme of oplosmiddelvrije lakken
- Beitsen
- Oliën
- Verdunners
Lakken kunnen ook nog worden ingedeeld naar kleur (blank, transparant of dekkend) of laag (lak, grondlak of aflak). Een dekkende grondlak wordt ook wel spuitplamuur genoemd.
Veiligheidsvoorschriften voor elk specifiek product staan in het Veiligheidsinformatieblad. Lees dat eerst goed door. Op de verpakking staan de gevarensymbolen die van toepassing zijn.
Oplosmiddelhoudende lakken
Alle oplosmiddelhoudende lakken bevatten zogenaamde Vluchtige Organische Stoffen (VOS). Dit zijn chemische stoffen die het product beter verwerkbaar maken, maar schadelijk zijn voor de gezondheid.
Het is belangrijk om de juiste voorzorgsmaatregelen, de juiste applicatietechnieken en veiligheidsvoorschriften toe te passen. Veiligheidsvoorschriften voor ieder specifiek product staan in het Veiligheidsinformatieblad. Lees dat eerst goed door. Op de verpakking staan de gevarensymbolen die van toepassing zijn. Verder is het eerst belangrijk om te kijken of oplosmiddelhoudende producten vervangen kunnen worden door een alternatief (zie Vervangingsmodel). Verder gelden bij oplosmiddelhoudende producten altijd de volgende maatregelen:
- Werk voor een goed functionerende (natte of droge) afzuigwand.
- Laat meubel(onderdelen) die net van een lak voorzien zijn goed drogen in een aparte, goed afgezogen droogruimte.
De meeste lakken worden ingedeeld op basis van hun bindmiddel. Het type lak staat soms op het Veiligheidsinformatieblad en vrijwel altijd op het Productinformatieblad. Bij oplosmiddelhoudende producten wordt vaak onderscheid gemaakt naar:
- Nitrocelluloselakken (NC)
|
Deze lakken zijn vaak goedkoop en bevatten de grootste hoeveelheid oplosmiddelen. |
|
PU-lakken worden geleverd in een 1-componentensysteem (1k) en 2-componentensysteem (2k). Bij deze laatste wordt een verharder aan de lak toegevoegd. Hierin zit vaak isocyanaat. Dit is giftig en je kunt er gemakkelijk overgevoelig voor raken (de stof is dan 'sensibiliserend'). Het mengen van 2-componentenproducten vergroot de kans op contact met de huid. |
|
Zuurhardende lakken worden ook geleverd als een 2k-systeem. Als de twee componenten met elkaar reageren ontstaat 'formaldehyde' als bijproduct. Deze stof is kankerverwekkend en sensibiliserend. Goede afzuiging tijdens het aanbrengen (spuiten) en tijdens het drogen is daarom zeer belangrijk.
Het mengen van 2-componentenproducten vergroot de kans op contact met de huid. |
|
Epoxyharslakken zijn vaak een 2-componenten product. Het mengen van 2-componentenproducten vergroot de kans op contact met de huid. Bij het verwerken moet opgelet worden met statische elektriciteit. Bij het schuren ontstaat schadelijk fijnstof. Goede ademhalingsbescherming is daarbij heel belangrijk. |
|
Polyesterlakken worden in de Nederlandse meubelindustrie vrijwel niet toegepast. Polyesterlakken zijn opgelost in styreen en zijn irriterend voor ogen en huid. Het styreen reageert mee met de onverzadigde polyesters. |
Oplosmiddelarme of oplosmiddelvrije lakken
|
Zoals de naam aangeeft, bevatten deze lakken meer vaste stof. Het percentage oplosmiddelen is dus lager dan bij de 'gewone' oplosmiddelhoudende lakken. Omdat ze echter nog steeds een flinke hoeveelheid oplosmiddelen bevatten, moeten dezelfde maatregelen genomen worden als bij de oplosmiddelhoudende lakken. |
- Watergedragen (acrylaat) lakken
|
Watergedragen lakken worden ook vaak acrylaatlak genoemd. Het bindmiddel is dan een acrylaat, acrylaatdispersie of een mengsel van acrylaat en polyurethaan. Ze kunnen nog tot 100 gram oplosmiddelen per liter bevatten. Bovendien worden vaak conserveermiddelen toegevoegd die voorkomen dat de lak in de pot gaat beschimmelen. Die conserveermiddelen kunnen geclassificeerd zijn als 'irriterend'. Goede huidbescherming is daarom belangrijk.
Bij het spuiten van een watergedragen lak worden lakdeeltjes in de lucht gebracht. Die kunnen ingeademd worden. Daarom moet het verspuiten van een watergedragen lak ook voor een goede afzuigwand en met de juiste PBM gebeuren. |
|
100% UV-lak wordt gewalst en is daarom vooral geschikt voor vlakke meubelonderdelen. UV-lak is zeer sensibiliserend. Contact met een kleine hoeveelheid kan al voor allergische reacties zorgen. Ook bij een lakwals zijn contactmomenten niet helemaal uit te sluiten, omdat soms onderhoud aan de installatie moet worden gepleegd. Het betreden van de ruimte kan alleen wanneer het lichaam van de medewerker volledig bedekt is en adembescherming wordt gedragen. |
|
3D-voorwerpen kunnen van een UV-lak worden voorzien. Deze watergedragen UV-lakken worden vaak met robots of in een spuitstraat verspoten. UV-lak is zeer sensibiliserend. Contact met een kleine hoeveelheid kan al voor allergische reacties zorgen. Het betreden van de ruimte, ook als niet gespoten wordt maar alleen schoongemaakt, kan alleen wanneer het lichaam van de medewerker volledig bedekt is en adembescherming wordt gedragen. |
Beitsen
Beitsen worden vaak aangebracht door spuiten en daarna uitgewreven. Ook bij dat uitwrijven staat de spuiter bloot aan de uitdampende beits. Spuiten en uitwrijven moeten voor een goede afzuigwand en met de juiste PBM uitgevoerd worden. De uitwrijfdoeken moeten goed uitdampen voor de afzuigwand om zelfontbranding te voorkomen, vooral ook bij watergedragen producten. Sommige beitsen worden gebruikt om te patineren (pattine). Verschillende beitsen zijn:
|
Deze beitsen bestaan uit pigmenten die zijn opgelost in aromatische koolwaterstoffen (oplosmiddel). |
|
Deze beitsen bestaan uit oplosmiddel waaraan pigmenten zijn toegevoegd en een beetje nitrocellulose-bindmiddel. |
|
Deze beitsen bestaan uit oplosmiddel waar pigmenten aan zijn toegevoegd. Alcohol is ook een vluchtige organische stof (VOS - oplosmiddel). Dampen kunnen slaperigheid en duizeligheid veroorzaken. Pas ook op met ontstekingsbronnen en statische elektriciteit. |
|
Deze beitsen bestaan uit water waaraan pigmenten zijn toegevoegd en vaak een beetje bindmiddel. Vaak zijn conserveermiddelen toegevoegd die voorkomen dat de lak in de pot gaat beschimmelen. Deze conserveermiddelen kunnen geclassificeerd zijn als 'irriterend'. Goede huidbescherming is daarom belangrijk.
Bij het spuiten van een watergedragen beits worden pigment en bindmiddeldeeltjes in de lucht gebracht. Deze kunnen ingeademd worden. Daarom moet het verspuiten van een watergedragen beits ook voor een goede afzuigwand en met de juiste PBM gebeuren. |
Veiligheidsvoorschriften voor ieder specifiek product staan in het Veiligheidsinformatieblad.
Lees dat eerst goed door. Op de verpakking staan de gevarensymbolen die van toepassing zijn.
Oliën
Om een wat 'natuurlijkere' uitstraling van een houten meubeloppervlak te houden, wordt meubelolie gebruikt. Deze kan verschillende oorsprongen hebben zoals lijnzaad. Om de olie verwerkbaar te maken is hij opgelost in nafta, aromatische koolwaterstoffen, andere (VOS-) oplosmiddelen of water. Olie wordt vaak aangebracht door spuiten en daarna uitgewreven. Ook bij dat uitwrijven staat de spuiter bloot aan de uitdampende oplosmiddelen. Spuiten en uitwrijven moeten voor een goede afzuigwand en met de juiste PBM uitgevoerd worden. De uitwrijfdoeken moeten goed uitdampen voor de afzuigwand om zelfontbranding te voorkomen, vooral ook bij watergedragen producten. Veiligheidsvoorschriften voor elk specifiek product staan in het Veiligheidsinformatieblad. Lees dat eerst goed door. Op de verpakking staan de gevarensymbolen die van toepassing zijn.
Verdunners
Verdunners van oplosmiddelhoudende producten bestaan voor 100% uit oplosmiddel. Ze worden niet alleen gebruikt om een lak te verdunnen en op de juiste viscositeit (stroperigheid) te brengen. Ook voor het schoonmaken van apparatuur worden verdunningsmiddelen gebruikt. Al deze werkzaamheden moeten voor een goede afzuigwand en met de juiste PBM uitgevoerd worden.
Veiligheidsvoorschriften voor ieder specifiek product staan in het Veiligheidsinformatieblad. Lees dat eerst goed door. Op de verpakking staan de gevarensymbolen die van toepassing zijn.
|